اینکوترمز چیست؟ راهنمای کامل Incoterms 2020 برای واردات و صادرات کالا

در تجارت بین المللی، توافق بر سر قیمت کالا تنها بخشی از معامله است. خریدار و فروشنده باید از ابتدا بدانند چه کسی مسئول حمل کالا است، هزینه حمل را چه کسی می پردازد، تشریفات گمرکی صادرات و واردات بر عهده کدام طرف است، چه کسی باید کالا را بیمه کند و مهم تر از همه، ریسک آسیب دیدن یا از بین رفتن کالا در چه نقطه ای از فروشنده به خریدار منتقل می شود.

اگر این موارد به روشنی در قرارداد مشخص نشده باشند، حتی یک معامله ظاهراً ساده می تواند به اختلاف درباره هزینه های حمل، بیمه، ترخیص گمرکی، هزینه های ترمینالی یا مسئولیت خسارت کالا منجر شود.

برای ایجاد یک زبان مشترک میان خریداران و فروشندگان، اتاق بازرگانی بین المللی (ICC) مجموعه ای از قواعد استاندارد با عنوان Incoterms® تدوین کرده است. نسخه فعلی این قواعد، Incoterms® 2020، از اول ژانویه 2020 اجرایی شده و شامل 11 شرط تجاری سه حرفی مانند EXW، FCA، FOB، CIF و DDP است.

در این مقاله به صورت کامل بررسی می کنیم که اینکوترمز چیست و Incoterms 2020 چه مواردی را مشخص می کند، مسئولیت خریدار و فروشنده در هر یک از 11 اصطلاح چیست و برای واردات، صادرات، حمل کانتینری و حمل ونقل چندوجهی چگونه می توان قاعده مناسب تری انتخاب کرد.

اینکوترمز چیست؟

اینکوترمز (Incoterms) مخفف عبارت International Commercial Terms به معنای «اصطلاحات تجاری بین المللی» است.

اینکوترمز مجموعه ای از قواعد استاندارد است که در قراردادهای خرید و فروش کالا مورد استفاده قرار می گیرد و مشخص می کند فروشنده و خریدار در ارتباط با تحویل کالا، حمل، هزینه ها، تشریفات گمرکی و انتقال ریسک چه تعهداتی دارند.

ICC نخستین نسخه اینکوترمز را در سال 1936 منتشر کرد و از آن زمان این قواعد متناسب با تغییر شیوه های تجارت و حمل ونقل بین المللی چندین بار بازنگری شده اند.

به زبان ساده، اینکوترمز کمک می کند خریدار و فروشنده پیش از شروع حمل پاسخ روشنی برای چند سؤال مهم داشته باشند:

• فروشنده کالا را دقیقاً در کجا تحویل می دهد؟
• از چه نقطه ای ریسک کالا بر عهده خریدار قرار می گیرد؟
• هزینه حمل اصلی را چه کسی می پردازد؟
• چه کسی مسئول تشریفات صادراتی و وارداتی است؟
• در چه شرایطی فروشنده موظف به تهیه بیمه است؟
• بارگیری یا تخلیه در کدام شرایط بر عهده فروشنده است؟

برای مثال، اگر در قرارداد نوشته شود:

FCA Shanghai Terminal – Incoterms® 2020

خریدار و فروشنده فقط یک اصطلاح سه حرفی انتخاب نکرده اند؛ بلکه درباره مجموعه مشخصی از مسئولیت ها، هزینه ها و نقطه انتقال ریسک توافق کرده اند.

چرا استفاده از اینکوترمز در تجارت بین المللی اهمیت دارد؟

هدف اصلی اینکوترمز کاهش ابهام در قراردادهای تجاری است. فرض کنید یک صادرکننده ایرانی و یک خریدار خارجی توافق کرده اند کالا با کشتی ارسال شود، اما در قرارداد مشخص نکرده اند هزینه انتقال کالا تا بندر، هزینه بارگیری، بیمه یا ریسک کالا در مسیر بر عهده چه کسی است. در صورت بروز خسارت یا هزینه اضافی، هر یک از طرفین ممکن است برداشت متفاوتی از مسئولیت خود داشته باشند.

انتخاب صحیح اینکوترمز می تواند این ابهامات را تا حد زیادی کاهش دهد.

مهم ترین مزایای استفاده از اینکوترمز عبارت اند از:

• شفاف شدن مسئولیت خریدار و فروشنده
• مشخص شدن نقطه انتقال ریسک
• تقسیم روشن تر هزینه های حمل و تحویل
• تعیین مسئولیت تشریفات صادرات و واردات
• مشخص شدن مسئولیت بیمه در قواعد مربوط
• کاهش احتمال اختلاف در قراردادهای بین المللی
• هماهنگی بهتر با شرکت حمل ونقل و فورواردر
• امکان مقایسه دقیق تر پیشنهادهای تجاری فروشندگان

به همین دلیل، اینکوترمز فقط یک موضوع حقوقی نیست؛ بلکه مستقیماً بر هزینه خرید، قیمت صادرات، برنامه ریزی حمل و مدیریت ریسک زنجیره تأمین تأثیر دارد.

اگر اینکوترمز در قرارداد مشخص نباشد چه مشکلاتی ایجاد می شود؟

عدم استفاده از اینکوترمز لزوماً به معنای نامعتبر بودن قرارداد نیست، اما می تواند احتمال اختلاف میان طرفین را افزایش دهد.

برای مثال ممکن است مشخص نباشد:

• هزینه حمل داخلی در کشور مبدأ با چه کسی است؛
• هزینه های ترمینال را چه طرفی باید پرداخت کند؛
• فروشنده یا خریدار مسئول بیمه کالا است؛
• چه کسی باید تشریفات صادرات را انجام دهد؛
• ریسک کالا هنگام تحویل به فورواردر منتقل شده یا هنگام بارگیری روی کشتی؛
• مسئولیت تخلیه در مقصد بر عهده چه کسی است.

حتی انتخاب یک اینکوترمز نامناسب نیز می تواند مشکل ساز باشد.

برای مثال استفاده از FOB برای یک محموله کانتینری که فروشنده آن را در ترمینال به حمل کننده تحویل می دهد ممکن است نقطه واقعی تحویل کالا را با قاعده انتخاب شده ناهماهنگ کند.

بنابراین مسئله فقط «استفاده از اینکوترمز» نیست؛ بلکه انتخاب قاعده مناسب و درج دقیق محل تحویل یا مقصد اهمیت دارد.

اینکوترمز چه مواردی را مشخص می کند؟

برای درک بهتر اینکوترمز (Incoterms) باید سه مفهوم اصلی را از یکدیگر جدا کنیم:

1. مسئولیت ها

اینکوترمز مشخص می کند فروشنده و خریدار هر کدام چه وظایفی بر عهده دارند؛ از جمله:

• هماهنگی حمل
• بارگیری یا تخلیه در شرایط مشخص
• تشریفات صادراتی
• تشریفات وارداتی
• ارائه برخی اسناد مرتبط
• انعقاد قرارداد حمل
• تهیه بیمه در قواعدی که چنین الزامی وجود دارد

2. هزینه ها

اینکوترمز تعیین می کند هزینه های مرتبط با تحویل کالا تا چه مرحله ای بر عهده فروشنده و از چه مرحله ای بر عهده خریدار است.

3. ریسک

یکی از مهم ترین کارکردهای اینکوترمز، مشخص کردن نقطه انتقال ریسک تلف یا آسیب دیدن کالا از فروشنده به خریدار است. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا پرداخت هزینه حمل و تحمل ریسک همیشه در یک نقطه منتقل نمی شوند.

تفاوت هزینه، ریسک و تحویل در اینکوترمز

این سه مفهوم نباید با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.

تحویل یا Delivery

در اینکوترمز منظور از تحویل (Delivery) الزاماً رسیدن کالا به مقصد نهایی خریدار نیست. تحویل نقطه ای است که فروشنده طبق قاعده انتخاب شده، تعهد تحویل خود را انجام می دهد و معمولاً ریسک نیز در همان نقطه به خریدار منتقل می شود.

هزینه

ممکن است فروشنده طبق قرارداد موظف باشد هزینه حمل را تا نقطه ای بسیار دورتر از محل انتقال ریسک پرداخت کند.

ریسک

ریسک مشخص می کند اگر پس از نقطه معینی کالا آسیب ببیند یا از بین برود، زیان حمل اصولاً بر عهده کدام طرف قرار دارد.

این تفاوت به خصوص در چهار اصطلاح زیر اهمیت دارد:

• CPT
• CIP
• CFR
• CIF

برای مثال در CIF، فروشنده هزینه حمل و بیمه را تا بندر مقصد پرداخت می کند، اما ریسک کالا زمانی که کالا در بندر مبدأ روی کشتی قرار می گیرد به خریدار منتقل می شود.

اینکوترمز چه مواردی را تعیین نمی کند؟

اینکوترمز بخش مهمی از قرارداد فروش است، اما جایگزین قرارداد کامل خرید و فروش نیست.

اینکوترمز به تنهایی موارد زیر را مشخص نمی کند:

• قیمت کالا
• روش پرداخت
• موعد پرداخت
• اعتبار اسنادی یا LC
• زمان دقیق رسیدن کالا به مقصد
• انتقال مالکیت حقوقی کالا
• کیفیت یا مشخصات فنی کالا
• ضمانت کالا
• پیامدهای نقض قرارداد
• خسارت قراردادی
• فورس ماژور
• قانون حاکم بر قرارداد
• مرجع داوری یا حل اختلاف

بنابراین برخلاف یک تصور رایج، اینکوترمز مشخص نمی کند حمل کالا چند روز طول می کشد. این قواعد نقطه و شرایط تحویل، هزینه ها و انتقال ریسک را تعیین می کنند؛ اما زمان حمل باید در قرارداد فروش، قرارداد حمل یا توافقات جداگانه مشخص شود.

اصطلاحات مهمی که برای درک اینکوترمز باید بدانید

قبل از بررسی 11 اصطلاح اینکوترمز، آشنایی با چند اصطلاح کاربردی می تواند به درک بهتر موضوع کمک کند.

Delivery | تحویل

نقطه ای که فروشنده تعهد تحویل خود را طبق اینکوترمز انجام می دهد و ریسک کالا طبق همان قاعده منتقل می شود.

Carrier | حمل کننده

شخص یا شرکتی که طبق قرارداد حمل، مسئول جابه جایی کالا از طریق جاده، راه آهن، هوا، دریا یا ترکیبی از این روش ها است.

Freight Forwarder | فورواردر

شرکت حمل ونقل بین المللی که برنامه ریزی، هماهنگی یا سازمان دهی حمل کالا و خدمات مرتبط را بر اساس نیاز صاحب کالا انجام می دهد.

Named Place | محل تعیین شده

محلی که بعد از شرایط اینکوترمز در قرارداد ذکر می شود.

برای مثال:

FCA Shanghai Terminal

در این مثال، Shanghai Terminal بخشی بسیار مهم از توافق میان خریدار و فروشنده است.

Named Port | بندر تعیین شده

در اصطلاحات دریایی مانند FOB یا CIF باید بندر مربوط به تحویل یا مقصد به طور مشخص درج شود.

Risk Transfer | انتقال ریسک

نقطه ای که از آن به بعد ریسک آسیب یا از بین رفتن کالا از فروشنده به خریدار منتقل می شود.

انواع Incoterms 2020

11 اصطلاح Incoterms 2020 در دو گروه اصلی قرار می گیرند.

اصطلاحات قابل استفاده برای همه روش های حمل

این هفت اصطلاح را می توان برای حمل جاده ای، ریلی، هوایی، کانتینری و حمل ونقل چندوجهی استفاده کرد:

1. EXW – Ex Works
2. FCA – Free Carrier
3. CPT – Carriage Paid To
4. CIP – Carriage and Insurance Paid To
5. DAP – Delivered at Place
6. DPU – Delivered at Place Unloaded
7. DDP – Delivered Duty Paid

شرایط و اصطلاحات مخصوص حمل دریایی و آبراه های داخلی

این چهار اصطلاح فقط زمانی کاربرد دارند که تحویل کالا در ارتباط مستقیم با کشتی انجام شود:

8. FAS – Free Alongside Ship
9. FOB – Free On Board
10. CFR – Cost and Freight
11. CIF – Cost, Insurance and Freight

این تقسیم بندی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا FOB، CFR و CIF برای هر محموله ای که بخشی از مسیر خود را با کشتی طی می کند مناسب نیستند.

در بسیاری از حمل های کانتینری، تحویل کالا قبل از بارگیری روی کشتی و در ترمینال کانتینری انجام می شود. در چنین شرایطی FCA، CPT یا CIP ممکن است از نظر ساختار اینکوترمز مناسب تر باشند.

جدول کامل Incoterms 2020

جدول زیر خلاصه ای از 11 اصطلاح اینکوترمز 2020، کاربرد هر عنوان (اصطلاح)، مسئولیت حمل اصلی، بیمه، تشریفات گمرکی و نقطه انتقال ریسک را نشان می دهد.

* نکته درباره EXW: در اصطلاح EXW، فروشنده الزام به انجام تشریفات صادراتی ندارد. به همین دلیل استفاده از EXW در تجارت بین المللی باید با توجه به قوانین کشور مبدأ و امکان عملی انجام صادرات توسط خریدار بررسی شود.

بررسی کامل 11 اصطلاح اینکوترمز 2020

1. EXW – Ex Works | تحویل در محل فروشنده

در EXW، فروشنده کمترین میزان تعهد را در میان قواعد اینکوترمز بر عهده دارد. فروشنده کالا را در محل تعیین شده، مانند کارخانه یا انبار خود، در اختیار خریدار قرار می دهد؛ بدون اینکه طبق این قاعده الزام داشته باشد کالا را روی وسیله نقلیه خریدار بارگیری کند. از آن نقطه به بعد، بخش عمده هزینه ها و ریسک های حمل بر عهده خریدار است.

EXW برای چه معاملاتی مناسب است؟

این شرط بیشتر زمانی قابل بررسی است که خریدار:

• شبکه حمل مناسبی در کشور مبدأ داشته باشد؛
• بتواند عملیات دریافت کالا را مدیریت کند؛
• امکان انجام تشریفات لازم برای صادرات را داشته باشد.

نکته مهم درباره EXW

در تجارت بین المللی، انجام تشریفات صادراتی توسط یک خریدار خارجی ممکن است در برخی کشورها دشوار یا حتی از نظر مقررات عملی نباشد. به همین دلیل FCA در بسیاری از معاملات صادراتی می تواند گزینه عملی تری نسبت به EXW باشد.

2. FCA – Free Carrier | تحویل به حمل کننده

در FCA، فروشنده کالا را در محل تعیین شده به حمل کننده یا شخص معرفی شده توسط خریدار تحویل می دهد.

تشریفات صادراتی بر عهده فروشنده است.

FCA دو حالت مهم دارد:

تحویل در محل فروشنده

اگر محل تعیین شده کارخانه یا انبار فروشنده باشد، تحویل زمانی انجام می شود که کالا روی وسیله نقلیه ای که خریدار ترتیب داده است بارگیری شود.

تحویل در محل دیگری

اگر محل تحویل ترمینال یا مکان دیگری باشد، فروشنده کالا را با وسیله حمل خود به آن محل می رساند و کالا را در اختیار حمل کننده معرفی شده از سوی خریدار قرار می دهد.

چرا FCA برای حمل کانتینری اهمیت دارد؟

در حمل کانتینری معمولاً فروشنده کانتینر را در ترمینال به حمل کننده تحویل می دهد و کنترل مستقیمی بر زمان بارگیری آن روی کشتی ندارد. در چنین شرایطی FCA از نظر ساختار اینکوترمز معمولاً مناسب تر از FOB است.

3. CPT – Carriage Paid To | کرایه حمل پرداخت شده تا مقصد

در CPT، فروشنده قرارداد حمل را منعقد کرده و هزینه حمل کالا تا مقصد تعیین شده را پرداخت می کند. اما نکته مهم این است که ریسک کالا تا مقصد بر عهده فروشنده باقی نمی ماند. ریسک زمانی منتقل می شود که کالا طبق قاعده CPT به حمل کننده تحویل داده شود.

بنابراین در CPT دو نقطه متفاوت داریم:

• نقطه تحویل و انتقال ریسک
• مقصدی که فروشنده هزینه حمل را تا آن پرداخت می کند

CPT را می توان برای حمل های زیر استفاده کرد:

• جاده ای
• ریلی
• هوایی
• کانتینری
• چندوجهی

4. CIP – Carriage and Insurance Paid To | حمل و بیمه پرداخت شده تا مقصد

ساختار CIP شبیه CPT است، اما یک تفاوت مهم دارد:

فروشنده علاوه بر هزینه حمل، موظف به تهیه بیمه نیز هست.

ریسک کالا در CIP نیز هنگام تحویل به حمل کننده منتقل می شود و نباید تصور کرد که چون فروشنده هزینه حمل و بیمه را تا مقصد پرداخت کرده، ریسک نیز تا مقصد بر عهده اوست. در Incoterms 2020، پوشش پیش فرض بیمه در CIP نسبت به نسخه قبلی افزایش یافته و معمولاً باید مطابق Institute Cargo Clauses (A) یا پوششی مشابه باشد؛ مگر اینکه طرفین توافق دیگری داشته باشند.

CIP می تواند برای موارد زیر گزینه مناسبی باشد:

• تجهیزات صنعتی
• ماشین آلات
• کالاهای باارزش
• کالاهای کانتینری
• حمل های چندوجهی

5. DAP – Delivered at Place | تحویل در محل مقصد

در DAP، فروشنده مسئول رساندن کالا تا محل تعیین شده در مقصد است. ریسک نیز تا همان نقطه بر عهده فروشنده باقی می ماند. کالا در مقصد روی وسیله حمل و آماده تخلیه در اختیار خریدار قرار می گیرد.

بنابراین:

• حمل تا مقصد با فروشنده است؛
• ریسک تا مقصد با فروشنده است؛
• تخلیه کالا معمولاً با خریدار است؛
• تشریفات وارداتی و حقوق و عوارض واردات با خریدار است.

DAP برای معاملاتی مناسب است که فروشنده بتواند حمل تا مقصد را مدیریت کند، اما خریدار بخواهد ترخیص وارداتی را خودش انجام دهد.

6. DPU – Delivered at Place Unloaded | تحویل در مقصد پس از تخلیه

DPU تنها قاعده Incoterms 2020 است که در آن فروشنده موظف است کالا را در محل تعیین شده در مقصد تخلیه کند.

ریسک زمانی منتقل می شود که:

1. کالا به مقصد تعیین شده رسیده باشد؛
2. از وسیله حمل تخلیه شده باشد؛
3. در اختیار خریدار قرار گرفته باشد.

بنابراین تفاوت اصلی DAP و DPU بسیار روشن است:

DAP = تحویل قبل از تخلیه

DPU = تحویل پس از تخلیه

نکته مهم دیگر اینکه محل DPU الزاماً یک ترمینال یا مقصد نهایی خریدار نیست؛ بلکه می تواند هر محل تعیین شده و مورد توافق طرفین باشد که امکان تخلیه در آن وجود داشته باشد.

7. DDP – Delivered Duty Paid | تحویل با پرداخت حقوق و عوارض

در DDP بیشترین میزان تعهد در میان قواعد اینکوترمز بر عهده فروشنده قرار می گیرد. فروشنده باید کالا را تا مقصد تعیین شده برساند و تشریفات صادراتی و وارداتی و هزینه هایی را که طبق این قاعده بر عهده او قرار دارند مدیریت کند.

از نظر میزان مسئولیت فروشنده: EXW کمترین تعهد فروشنده و DDP بیشترین تعهد فروشنده را ایجاد می کند.

آیا DDP همیشه برای خریدار بهترین انتخاب است؟ خیر.

فروشنده باید بررسی کند آیا در کشور مقصد امکان:

• انجام تشریفات وارداتی؛
• اخذ مجوزهای لازم؛
• انجام الزامات مالیاتی؛
• پرداخت حقوق و عوارض؛
• ایفای نقش قانونی موردنیاز برای واردات

را دارد یا خیر. به همین دلیل DDP پیش از استفاده نیازمند بررسی دقیق قوانین کشور مقصد است.

اصطلاحات مخصوص حمل دریایی

چهار اصطلاح بعدی فقط برای حمل دریایی و آبراه های داخلی طراحی شده اند.

8. FAS – Free Alongside Ship | تحویل در کنار کشتی

در FAS، فروشنده کالا را در بندر مبدأ در کنار کشتی تعیین شده توسط خریدار قرار می دهد. در همان نقطه، تحویل انجام شده و ریسک به خریدار منتقل می شود.

این روش بیشتر در حمل موارد زیر کاربرد دارد:

• کالاهای فله
• مواد اولیه
• محموله های غیرکانتینری
• کالاهایی که مستقیماً کنار کشتی تحویل می شوند

تشریفات صادراتی بر عهده فروشنده و حمل اصلی دریایی بر عهده خریدار است.

9. FOB – Free On Board | تحویل روی کشتی

FOB یکی از شناخته شده ترین اصطلاحات تجارت بین المللی است. در FOB، فروشنده کالا را روی کشتی تعیین شده از سوی خریدار در بندر مبدأ تحویل می دهد. ریسک زمانی از فروشنده به خریدار منتقل می شود که کالا روی کشتی قرار گرفته باشد.

فروشنده:

• کالا را تا بندر مبدأ می رساند؛
• تشریفات صادراتی را انجام می دهد؛
• کالا را طبق شرایط قاعده روی کشتی تحویل می دهد.

خریدار نیز معمولاً حمل اصلی دریایی را ترتیب می دهد.

آیا FOB برای حمل کانتینری مناسب است؟ این یکی از مهم ترین نکات اینکوترمز است.

اگر فروشنده کانتینر را در Container Terminal به شرکت حمل تحویل دهد و خودش آن را مستقیماً روی کشتی تحویل ندهد، FOB با نقطه واقعی تحویل هماهنگی کامل ندارد. در چنین شرایطی FCA باید مورد بررسی قرار گیرد.

10. CFR – Cost and Freight | هزینه و کرایه حمل

در CFR، فروشنده قرارداد حمل دریایی را منعقد می کند و هزینه حمل را تا بندر مقصد تعیین شده می پردازد. اما ریسک در بندر مقصد منتقل نمی شود. ریسک زمانی منتقل می شود که کالا در بندر مبدأ روی کشتی قرار گیرد.

بنابراین:

هزینه حمل دریایی تا مقصد = فروشنده اما ریسک پس از بارگیری روی کشتی در مبدأ = خریدار

این تفاوت میان هزینه و ریسک یکی از نکات اصلی CFR است.

CFR فقط برای حمل دریایی و آبراه های داخلی استفاده می شود. برای حمل های کانتینری یا چندوجهی، CPT می تواند گزینه مناسب تری برای بررسی باشد.

11. CIF – Cost, Insurance and Freight | هزینه، بیمه و کرایه حمل

CIF از نظر ساختار شباهت زیادی به CFR دارد، با این تفاوت که فروشنده باید بیمه حمل موردنیاز طبق این قاعده را نیز تهیه کند.

فروشنده:

• کالا را روی کشتی تحویل می دهد؛
• هزینه حمل تا بندر مقصد را پرداخت می کند؛
• بیمه موردنیاز را تهیه می کند.

اما ریسک از زمانی که کالا در بندر مبدأ روی کشتی قرار می گیرد به خریدار منتقل می شود. بنابراین پرداخت کرایه و بیمه تا مقصد به معنای باقی ماندن ریسک بر عهده فروشنده تا مقصد نیست.

تفاوت CIF و CIP چیست؟

CIF و CIP تنها شرایط Incoterms 2020 هستند که فروشنده را ملزم به تهیه بیمه حمل کالا می کنند. اما تفاوت های مهمی میان این دو اصطلاح وجود دارد که در انتخاب گزینه مناسب برای حمل بین المللی اهمیت زیادی دارد.

در نتیجه، برای یک محموله کانتینری یا حمل چندوجهی، CIP می تواند از نظر ساختار مناسب تر از CIF باشد.

تفاوت FCA و FOB چیست؟

FCA و FOB دو قاعده مهم Incoterms 2020 هستند که به خصوص در صادرات و حمل کانتینری زیاد با یکدیگر مقایسه می شوند.

FCA – Free Carrier

• قابل استفاده برای همه روش های حمل
• مناسب برای حمل کانتینری
• تحویل می تواند در کارخانه، انبار یا ترمینال انجام شود
• ریسک هنگام تحویل کالا طبق شرایط FCA منتقل می شود

FOB – Free On Board

• فقط برای حمل دریایی و آبراه های داخلی
• تحویل باید روی کشتی انجام شود
• ریسک هنگام قرار گرفتن کالا روی کشتی منتقل می شود

بنابراین صرف اینکه بخشی از مسیر حمل به صورت دریایی انجام می شود، به این معنا نیست که FOB حتماً انتخاب مناسب تری است. برای بسیاری از محموله های کانتینری، FCA از نظر تطابق با نقطه واقعی تحویل کالا، انتخاب منطقی تری است.

تفاوت DAP و DDP چیست؟

در هر دو روش، فروشنده کالا را تا مقصد تعیین شده حمل می کند. تفاوت اصلی میان DAP و DDP در واردات و ترخیص گمرکی مقصد است.

DAP – Delivered at Place

در DAP، تشریفات وارداتی و پرداخت حقوق و عوارض واردات بر عهده خریدار است.

DDP – Delivered Duty Paid

در DDP، مسئولیت انجام تشریفات وارداتی و پرداخت هزینه های مربوط، طبق این قاعده بر عهده فروشنده قرار می گیرد. به همین دلیل، DDP تعهد بسیار بیشتری برای فروشنده ایجاد می کند و پیش از انتخاب آن باید امکان اجرای الزامات قانونی کشور مقصد بررسی شود.

تفاوت DAP و DPU چیست؟

تفاوت اصلی میان DAP و DPU در تخلیه کالا است.

DAP – Delivered at Place

در DAP، فروشنده کالا را در مقصد، روی وسیله حمل و آماده تخلیه تحویل می دهد.

DPU – Delivered at Place Unloaded

در DPU، فروشنده باید کالا را از وسیله حمل تخلیه کرده و سپس در اختیار خریدار قرار دهد. بنابراین DPU تنها اصطلاح Incoterms 2020 است که فروشنده را ملزم به تخلیه کالا در محل مقصد می کند.

چگونه یک Incoterm مناسب برای مسیر حمل خود انتخاب کنیم؟

انتخاب Incoterm مناسب باید بر اساس نوع کالا، روش حمل، مسیر لجستیکی، میزان کنترل موردنیاز، توانایی طرفین در مدیریت حمل و شرایط بازار انجام شود. هیچ شرایط اینکوترمزی به صورت مطلق بهترین گزینه برای همه معاملات نیست. انتخاب صحیح باید با توجه به شرایط واقعی معامله و زنجیره تأمین انجام شود.

جدول زیر می تواند یک راهنمای اولیه برای انتخاب Incoterm مناسب باشد:

نکات مهم هنگام انتخاب اینکوترمز

قبل از انتخاب یکی از اصطلاخات اینکوترمز، باید به پرسش های زیر پاسخ داده شود:

• کالا دقیقاً در چه نقطه ای تحویل خواهد شد؟
• حمل اصلی توسط چه کسی مدیریت می شود؟
• آیا محموله کانتینری است یا غیرکانتینری؟
• آیا حمل به صورت چندوجهی انجام می شود؟
• چه کسی نرخ حمل مناسب تری دریافت می کند؟
• چه کسی توانایی مدیریت امور گمرکی را دارد؟
• چه سطحی از پوشش بیمه مورد نیاز است؟
• ریسک کالا بهتر است در چه مرحله ای منتقل شود؟

انتخاب اینکوترم باید بخشی از استراتژی زنجیره تأمین باشد، نه صرفاً یک انتخاب قراردادی.

هنگام انتخاب اینکوترم به چه نکاتی توجه کنیم؟

قبل از نهایی کردن قرارداد، بهتر است خریدار و فروشنده به این پرسش ها پاسخ دهند:

1. کالا دقیقاً در چه نقطه ای تحویل می شود؟
2. ریسک باید در چه نقطه ای منتقل شود؟
3. خریدار یا فروشنده کدام یک نرخ حمل بهتری دارد؟
4. چه کسی می تواند حمل اصلی را بهتر مدیریت کند؟
5. چه کسی تشریفات صادراتی را انجام می دهد؟
6. چه کسی امکان انجام تشریفات وارداتی را دارد؟
7. آیا کالا کانتینری است؟
8. آیا از چند روش حمل استفاده می شود؟
9. آیا بیمه حمل موردنیاز است؟
10. چه سطحی از پوشش بیمه مناسب کالا است؟
11. آیا معامله از طریق اعتبار اسنادی (LC) انجام می شود؟
12. آیا فروشنده امکان اجرای تعهدات DDP در کشور مقصد را دارد؟

انتخاب اینکوترم باید بر اساس ساختار واقعی معامله و مسیر حمل انجام شود، نه صرفاً عادت تجاری شرکت.

چرا باید محل تحویل را دقیق در قرارداد بنویسیم؟

نوشتن صرف:

FCA – Incoterms® 2020

کافی نیست.

محل موردنظر باید تا حد امکان دقیق در قرارداد درج شود.

برای مثال:

FCA Seller's Warehouse, Shanghai, China – Incoterms® 2020

یا:

CIP Tehran, Iran – Incoterms® 2020

یا:

FOB Shanghai Port, China – Incoterms® 2020

در برخی شرایط، تعیین نقطه دقیق درون یک بندر، ترمینال یا محل تحویل می تواند اهمیت عملی زیادی داشته باشد.

هرچه محل تحویل دقیق تر باشد، احتمال اختلاف درباره موارد زیر کمتر خواهد شد:

• هزینه های حمل
• هزینه های ترمینال
• بارگیری و تخلیه
• مسئولیت کالا
• نقطه انتقال ریسک

نقش گروه پرس در اجرای صحیح اینکوترمز و ارائه راهکارهای لجستیکی یکپارچه

انتخاب صحیح اینکوترم (شرایط تحویل کالا) تنها یک تصمیم قراردادی نیست؛ بلکه بخشی از برنامه ریزی زنجیره تأمین و مدیریت ریسک در تجارت بین المللی محسوب می شود. زمانی که یک شرایط اینکوترمز با شرایط واقعی حمل، نوع کالا، مسیر جابه جایی و توانمندی طرفین هماهنگ باشد، می تواند به کاهش هزینه ها، شفافیت بیشتر مسئولیت ها و کنترل بهتر فرآیند لجستیک کمک کند.

اجرای صحیح اینکوترمز نیازمند هماهنگی میان حمل ونقل، گمرک، اسناد تجاری، بیمه و سایر اجزای زنجیره تأمین است. گروه پرس با بهره گیری از تجربه خود در حوزه حمل ونقل بین المللی و ارائه راهکارهای لجستیکی یکپارچه، به شرکت ها کمک می کند تا شرایط هر یک از قواعد Incoterms را به صورت عملیاتی اجرا کرده و مناسب ترین ساختار حمل را برای نیازهای تجاری خود طراحی کنند.

تخصص گروه پرس در حوزه های حمل دریایی، هوایی، ریلی، جاده ای و حمل ونقل چندوجهی این امکان را فراهم می کند تا متناسب با مسیر حمل، نوع کالا و الزامات قرارداد، راهکارهای کارآمد و قابل اتکایی برای مدیریت زنجیره تأمین ارائه شود.

در نهایت، اینکوترمز تنها مجموعه ای از اصطلاحات تجاری نیست، بلکه ابزاری برای مدیریت هزینه، ریسک و مسئولیت در تجارت بین المللی است. همکاری با یک شریک لجستیکی متخصص مانند گروه پرس به شرکت ها کمک می کند تا با انتخاب صحیح اینکوترمز و اجرای دقیق فرآیندهای حمل، واردات و صادرات خود را با اطمینان، شفافیت و بهره وری بیشتر مدیریت کنند.